Dwa rodzaje szkoleń, dwa różne obowiązki
Pracodawcy często mylą szkolenie wstępne z okresowym, zakładając, że jedno zastępuje drugie — tymczasem przepisy traktują je jako dwa osobne, obowiązkowe etapy, każdy z innym momentem realizacji.
Szkolenie wstępne — zanim ktokolwiek zacznie pracę
Szkolenie wstępne BHP składa się z instruktażu ogólnego (przeprowadzanego zwykle przez służbę BHP lub pracodawcę) oraz instruktażu stanowiskowego (przeprowadzanego przez bezpośredniego przełożonego, dotyczącego konkretnego stanowiska pracy). Musi odbyć się przed dopuszczeniem pracownika do pracy — bez wyjątków, niezależnie od stażu pracownika u poprzedniego pracodawcy.
Instruktaż stanowiskowy jest szczególnie istotny, bo dotyczy realnych zagrożeń na danym stanowisku — obsługi konkretnej maszyny, pracy z określonymi substancjami chemicznymi czy procedur ewakuacyjnych specyficznych dla danego obiektu. Ogólny instruktaż BHP tych szczegółów nie obejmuje.
Szkolenie okresowe — powtarzane w cyklu
Szkolenie okresowe odbywa się cyklicznie po szkoleniu wstępnym — częstotliwość zależy od stanowiska. Pracownicy administracyjno-biurowi mają zwykle dłuższe interwały niż pracownicy na stanowiskach robotniczych czy zajmujący się obsługą maszyn, gdzie ryzyko wypadku jest wyższe, a wiedzę trzeba odświeżać częściej.
Kto może prowadzić szkolenia
Szkolenia BHP i przeciwpożarowe powinny prowadzić osoby z odpowiednimi uprawnieniami — służba BHP, wyspecjalizowane firmy zewnętrzne albo, w przypadku małych zakładów, sam pracodawca po odbyciu odpowiedniego szkolenia dla pracodawców pełniących zadania służby BHP. Element przeciwpożarowy szkolenia bywa prowadzony przez czynnych lub byłych strażaków, co w praktyce podnosi jakość części dotyczącej realnych scenariuszy ewakuacji i gaszenia pożaru.
Co grozi za pominięcie terminu
Brak aktualnego szkolenia BHP i PPOŻ to jedno z częstszych uchybień wykrywanych podczas kontroli Państwowej Inspekcji Pracy — i w odróżnieniu od wielu innych braków formalnych, trudno je nadrobić „na już”, bo samo szkolenie i egzamin zajmują określony czas. Warto prowadzić rejestr terminów ważności szkoleń dla całego zespołu, żeby żaden pracownik nie znalazł się przypadkiem poza aktualnym cyklem.
Dobrą praktyką jest też planowanie szkoleń okresowych z wyprzedzeniem, a nie dopiero w miesiącu, w którym upływa termin poprzedniego — przy większym zespole trudno zebrać wszystkich pracowników na raz, więc realizacja rozciąga się w czasie, a to zwiększa ryzyko, że część osób przekroczy termin ważności zanim szkolenie faktycznie się odbędzie.
